Hasta Haklarý

1. Saðlýk Hizmetlerinden Adalet ve Hakkaniyet Ã�lkeleri Çerçevesinde Faydalanma Hakký

Her birey saðlýk ihtiyaçlarýnýn karþýlanmasý için saðlýk hizmetlerinden yararlanma hakkýna sahiptir. Saðlýk hizmetleri, herkes için eþit ulaþýlabilirlikte ve sürekli olmalý; ayýrýmsýz ve maddi, insani, finansman kaynaklarýndan baðýmsýz olarak hizmet verilen toplum için mevcut olmalýdýr.

Kadýn veya erkek herkesin insan olmasý dolayýsýyla saðlýk hizmetinden yararlanma hakký vardýr.

Herkes kendi yaþamýný belirleme hakkýna sahiptir.

Herkes fiziksel ve ruhsal bütünlüðe sahip olmaya ve kiþi olarak güvenli bir yaþam sürdürme hakkýna sahiptir.Hasta, hem teknik standartlar hem de saðlýk personeli ile hastalar arasýndaki insani iliþkiler bakýmýndan kaliteli hizmet alma hakkýna sahiptir.

Herkes ihtiyacý olan saðlýk desteðine kolayca ulaþabilmelidir.

Herkes hastalýklarýn önlenmesi ve saðlýk bakýmý için yeterli ölçüde çaba gösterilerek saðlýðýnýn korunmasý ve kendisi için edinilebilir en yüksek saðlýk seviyesine kavuþma fýrsatý hakkýna sahiptir.

Saðlýk hizmetleri herkese eþit olarak verilmeli ve hastalýðýn türü, zamaný, ikamet yeri veya mali kaynaklar konusunda ayrým yapýlmamalýdýr.

Ekonomik veya mali durumlardan baðýmsýz olarak(gerekçeler dikkate alýnmadan) her birey uluslararasý standartlara göre, yeniliklerden -teþhis prosedürleri dahil olmak üzere- yararlanma hakkýna sahiptir.

2. Eþitlik Ã�çinde Hizmete Ulaþma Hakký

Irk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düþünce, felsefi inanç, ekonomik ve sosyal durumlarý dikkate alýnmadan hizmet almaya hakký vardýr.

3. Bilgi Talep Edebilme Hakký

• Saðlýk servisleri ve bu servislerin en iyi nasýl kullanacaðý konusundaki bilgi herkes için ulaþýlabilir olmalýdýr.
• Hastalar, durumlarý ile ilgili týbbi gerçekleri, önerilen týbbi giriþimleri ve her bir giriþimin potansiyel risk veya yararlarýný, önerilen giriþimlerin alternatiflerini, tedavisiz kalmanýn sonucunu, taný, hastalýðýn ve tedavinin gidiþi konularýný içerecek þekilde saðlýk durumlarý konusunda tam olarak bilgilenme hakkýna sahiptir. Herhangi bir baþka kuruma sevk ya da nakil durumlarýnda, (acil bir durum yoksa) kiþiye ayrýntýlý bilgi verilmesi gerekmektedir.
• Bilgilendirme, yalnýzca bilgi vermemenin hasta üzerine açýk ve olumlu bir etkisinin olacaðýna inanmak gibi geçerli bir nedenin olduðu zamanlarda kýsýtlanabilir.
• Bilgi, hastanýn anlama kapasitesine uygun bir yolla ve yabancý teknik terminoloji kullanýmýný en aza indirerek iletilmelidir. Hasta ortak dil konuþamýyorsa çeviri yapýlabilir.
• Hastalar kesin olarak belirttikleri takdirde bilgilendirilmeme hakkýna sahiptirler.
• Hastalar kendi yerlerine kimin bilgilendirileceðini seçme hakkýna sahiptir.
• Hastalar ikinci bir görüþ alma imkânýna sahip olmalýdýr.
• Saðlýk kurumuna kabul edilen hastalar, kendilerine bakan saðlýk personelinin kimliði, mesleki durumu, o kurumda kaldýðý ve bakýldýðý sürece uyacaðý kurallar ve rutin iþlemler konularýnda bilgilendirilmelidir
• Hastalar, saðlýk kurumundan taburcu edildiklerinde tanýlarý, tedavileri ve bakýmlarýný içeren bir yazýlý özet alma ve isteme imkânýna sahiptir.
• Saðlýk hizmetleri ile ilgili bilgilerin kolay ulaþýlýr olmasý gerekir, bürokratik engellerin kaldýrýlýp, saðlýk elemanlarýnýn eðitilmesi ve bilgi materyallerinin hazýrlanýp daðýtýlmasý saðlanmalýdýr.
• Her birey, bilimsel araþtýrma, ilaç tedavisi ve teknolojik yenilikler ile ilgili bilgi alma hakkýna sahiptir.

4. Saðlýk Kuruluþunu Seçme ve Deðiþtirme Hakký

• Hasta, saðlýk kurum ve kuruluþunu seçme hakkýna sahiptir. Mevzuat ile belirlenmiþ sevk sistemine uygun olmak þartý ile hasta saðlýk kuruluþunu deðiþtirebilir.
• Ancak, kuruluþu deðiþtirmenin hayati tehlikeye yol açýp açmayacaðý ve hastalýðýnýn daha da aðýrlaþýp aðýrlaþmayacaðý hususlarýnda, hastanýn tabip tarafýndan aydýnlatýlmasý ve hayati tehlike bakýmýndan týbben sakýnca görülmemesi esastýr.

5. Personeli Tanýma, Seçme ve Deðiþtirme Hakký

• Hastaya talebi halinde, kendisine saðlýk hizmeti verecek veya vermekte olan doktorlarýn ve diðer personelin kimlikleri, görev ve unvanlarý hakkýnda bilgi verilir.
• Mevzuat ile belirlenmiþ usullere uyulmak þartý ile hastanýn, kendisine saðlýk hizmeti verecek olan personeli serbestçe seçme, tedavisi ile ilgilenen tabibi deðiþtirme hakký vardýr.

6. Bilgi �steme Hakký

• Saðlýk durumu ile ilgili her türlü bilgiyi sözlü veya yazýlý olarak istemeye hakký vardýr.

7. Mahremiyete Saygý Gösterilmesi ve Bunu Talep Hakký

• Hastanýn, mahremiyetine saygý gösterilmesi esastýr. Her türlü týbbi müdahale, hastanýn mahremiyetine saygý gösterilmek suretiyle icra edilir. Ölüm olayý, mahremiyetin bozulmasý hakkýný vermez. Hastaya ait bu bilgiler, yalnýzca hastanýn açýk izni veya mahkemenin kesin isteði üzerine açýklanabilir. Hastanýn tedavisi ile ilgili diðer saðlýk personeline ihtiyaç söz konusu olduðunda hastanýn onayý olduðu varsayýlarak davranýlýr.
• Kanunda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, kimse, rýzasý olmaksýzýn týbbi ameliyata tabi tutulamaz.
• Araþtýrma ve eðitim amacý ile yapýlan faaliyetlerde de hastanýn kimlik bilgileri, rýzasý olmaksýzýn açýklanamaz.
• Hastanýn taný, tedavi ve bakýmý için gerekli olmadýkça ve ek olarak hasta izin vermedikçe hastanýn özel ve aile hayatýna girilemez.
• Týbbi giriþimler ancak kiþinin özel hayatýna saygý gösterilmesi durumunda yapýlabilir. Bunun anlamý önerilen giriþimin hastanýn onayý veya isteðine göre ve kiþinin ihtiyacý durumunda yapýlabilecektir.
• Saðlýk kurumlarýna baþvuran hastalar, özellikle saðlýk personelinin kiþisel bakýmlarýný veya muayene ve tedavilerini yapacaðý durumda kurumlarýn özel hayatlarýnýn korunmasýný saðlayan fiziksel özelliklere sahip olmasýný bekleme hakkýna sahiptirler.

8. Týbbi Müdahalede Hastanýn Rýza ve Ã�zin Hakký

• Hastanýn bilgilendirilmiþ onayý herhangi bir týbbi giriþimin ön koþuludur.
• Hasta týbbi giriþimi reddetme veya durdurma hakkýna sahiptir. Reddedilen veya durdurulan týbbi giriþimin getireceði sonuçlar hastaya dikkatli bir þekilde açýklanmalýdýr.
• Hastanýn iradesini beyan etmesinin mümkün olmadýðý ve acilen týbbi giriþim yapýlmasý gereken durumlarda, daha önceden bu giriþimi reddettiðini gösteren bir açýklamasý yoksa hastanýn onayý varsayýlarak giriþim yapýlabilir.
• Hastanýn yasal temsilcisinin onayýnýn gerektiði ve önerilen giriþimin acil olduðu durumda eðer temsilcinin onayý zamanýnda alýnamýyorsa týbbi giriþim yapýlabilir.
• Yasal temsilcinin onayý gerektiði zaman, hastalar (çocuk veya eriþkin olsun) durumlarýnýn izin verdiði ölçüde yine de karar alma sürecine dâhil edilmelidir.
• Yasal temsilcinin onay vermeyi reddettiði durumda, doktor veya diðer saðlýk personelinin görüþü giriþimin hastayý ilgilendirdiði yolunda ise, karar mahkemeye veya hakem heyeti benzeri mercie býrakýlmalýdýr.
• Ã�nsan vücudunun bütün parçalarýnýn kullanýmý ve korunmasý için hasta onayý gereklidir. Taný, tedavi ve hasta bakýmý için madde kullanýmý gereken durumlarda onay varsayýlarak davranýlabilir
• Klinik çalýþmalara katýlým için hastanýn bilgilendirilmiþ onayýna ihtiyaç vardýr.
• Araþtýrmacý kurum ya da kiþiler sonuçta oluþabilecek zarardan dolayý maddi manevi tazminat ödemekle sorumludurlar.
• Hiç kimse; Bakanlýðýn izni ve kendi rýzasý bulunmaksýzýn, tecrübe, araþtýrma veya eðitim amaçlý hiçbir týbbi müdahale konusu yapýlamaz.
• Hastanýn bilgilendirilmiþ onayý) bilimsel araþtýrmalarda dahil edilmesi için önkoþuldur. Bütün araþtýrma protokolleri uygun etik kurul onayý iþlemlerinden geçirilmelidir. Bu gibi araþtýrmalar, yasal temsilcisinin onayý olmadýkça ve hastayý ilgilendirmedikçe kendi iradesini beyan edemeyen hastalarda yapýlmamalýdýr.
• Bu konuyla ilgili bir istisna, önemli bir deðeri olan, alternatif yöntemleri olmayan ve baþka araþtýrma öznesi bulunmayan araþtýrmalardýr. Böyle bir durumda risk ve/veya yük çok azsa, kiþinin itirazý yoksa hastanýn saðlýðýna doðrudan bir yararý olmasa da kapasite eksikliði olan bireyler gözleme dayalý araþtýrmalara dâhil edilebilir.
• Kiþi istediði zaman yazýlý onay bile vermiþ olsa herhangi bir durumda araþtýrmayý terk edebilme hakkýna sahiptir.
• Araþtýrmayý yürüten kurum ve araþtýrmacýlar, bireyin araþtýrma esnasýnda karþýlaþabileceði risklerden ve zararlardan sorumlu tutulurlar.

9. Tedaviyi Reddetme ve Durdurma Hakký
Tedaviyi reddetmeye veya durdurulmasýný istemeye hakký vardýr. Ama kendisine bunun risk ve zararlarý anlatýlmalýdýr.

10. Güvenliðin Saðlanmasý ve Rahatlýk Hakký

• Herkesin, saðlýk kurum ve kuruluþlarýnda güvenlik içinde olmayý bekleme ve bunu istemek haklarý vardýr.
• Bütün saðlýk kurum ve kuruluþlarý, hastalarýn ve ziyaretçi ve refakatçi gibi yakýnlarýnýn can ve mal güvenliklerinin korunmasý ve saðlanmasý için gerekli tedbirleri almak zorundadýrlar.
• Kötü iþleyen saðlýk hizmetlerinden, týbbi yanlýþlýk ve hatalardan meydana gelen zararlardan her bir bireyin korunma hakký vardýr ve yüksek güvenlik standartlarýný karþýlayan saðlýk hizmetleri ve tedavilerinden de yararlanma hakký vardýr.
• Bu hakkýn garantilenmesi(temini) için hastane ve saðlýk hizmetleri risk faktörlerini sürekli kontrol edip elektronik týbbi cihazlarýn uygun bir þekilde korunduðu ve operatörlerin (bu cihazlarý kullananlarýn) iyi eðitilmiþ olmasýný temin etmelidir.
• Diðer saðlýk profesyonelleri tedavinin bütün aþamalarý (evreleri) ve unsurlarýnýn güvenliðinden tam olarak sorumludur. Devamlý eðitim alarak ve örnekleri inceleyerek týp doktorlarý hata riskine karþý korunmayý saðlamalýdýr.
• Her birey hastalýðýnýn her evresinde (aþamasýnda), mümkün olduðu ölçüde acý ve sýkýntýdan korunma hakkýna sahiptir. Saðlýk Hizmetleri, bu baðlamda(bu amaçla) hastanýn tedavisinin kolay ve rahat geçmesi için gerekli tedbirleri almalýdýr.
• Her bireyin acý çekmeden insancýl bir son dönem bakýmý alýp, insan onuruna yakýþýr bir þekilde rahat ölebilmesi için gereken yardýmý alma hakkýna sahiptir.

11. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma Hakký

• Kurumun düzenini bozmamak koþuluyla dini vecibelerinizi yerine getirme hakkýnýz mevcuttur.
• Kurum hizmetlerinde aksamalara sebebiyet vermemek þartý ile hastalarý manevi yönden desteklemek üzere talepleri halinde, dini inançlarýna uygun olan din görevlisi davet edilir. Bunun için, saðlýk kurum ve kuruluþlarýnda uygun zaman ve mekân belirlenir.
• Ã�fadeye muktedir olmayýp da dini inancý bilinen ve kimsesiz olan hastalar için de, talep þartý aranmaksýzýn, dini inançlarýna uygun olan din görevlisi çaðrýlýr.

12. Hastanýn Ziyaret Hakký

• Kurum ve kuruluþlarca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak ziyaretçi kabul etmeye hakký vardýr.

13. Refakatçi Bulundurma Hakký

• Muayene ve tedavi sýrasýnda hastaya yardýmcý olmak üzere; mevzuatýn ve kurum imkânlarýnýn elverdiði ve hastanýn saðlýk durumunun gerektirdiði ölçüde, tedaviden sorumlu olan tabibin uygun görmesine baðlý olarak, refakatçi bulundurulmasý istenebilir.

14. Baþvuru ve Ã�ikâyet Hakký

• Hastanýn ve hasta ile ilgili bulunanlarýn, hasta haklarýnýn ihlali halinde, mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, þikâyet ve dava haklarý vardýr.
• Hasta haklarýnýn ihlali halinde, personeli istihdam eden kurum ve kuruluþ aleyhine maddi veya manevi veyahut hem maddi ve hem de manevi tazminat davasý açýlabilir.
• Hastalar haklarýna saygý gösterilmediðini düþündüklerinde, mahkemelere, hastanelerde hasta haklarý kurullarýna, tabip odalarýna baþvurabilirler.
• Hastalarýn þikayetlerinin deðerlendirilmesi ve sonuç hakkýnda bilgilendirilmesi hakký vardýr.
• Sürekli hizmet gerektiði sürece saðlýk hizmetlerinden yararlanmaya hakký vardýr.